روایت تلویزیونی و فرهنگ: تحلیل نشانه شناختی ارزش های غالب در سریال تلویزیونی پایتخت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی، گروه علوم ارتباطات

2 دانشجوی دکتری علامه طباطبائی، گروه علوم ارتباطات

چکیده

تلویزیون در مقام ابزار بازنمایی نقش مهمی در ترویج و بازتولید آموزه‌های گفتمان غالب دارد. تصاویر تلویزیونی صرفاً ابژه های جذاب و سرگرم‌کننده یا منتقل‌کننده اطلاعات و آگاهی نیستند بلکه دلالت ها و ارزش های فرهنگی خاصی را در خود نهفته دارند. پژوهش حاضر با مطالعه مجموعه تلویزیونی پایتخت 5 در پی واسازی ارزش‌ها و الگوهای رفتاری بازنمایی شده است. به‌طورکلی این مطالعه در صدد آن است که نشان دهد؛ چه ارزشهای فرهنگی و الگوهای رفتاری در این مجموعه تلویزیونی بازنمایی شده اند و مکانیسم بازنمایی آن‌ها چگونه بوده است. این پژوهش برای رمزگشایی مضامین و دلالت‌های فرهنگی این مجموعه تلویزیونی از رویکرد کیفی و روش نشانه‌شناسی استفاده کرده است. یافته‌ها نشان داد این سریال دلالت ها و ارزش های فرهنگی خاصی را در قالب ایدئولوژی سرمایه داری مردسالار به میانجی مجموعه ای از نمادها، کنش ها، موقعیت ها، دیالوگ ها و الگوهای رفتاری برساخته است. این ایدئولوژی با بازنمایی تیپ‌های اجتماعی متعدد و برساخت دوگانه‌های از قبیل زن/مرد، کارگر/کارفرما، قانون‌مداری/قانون‌گریزی، درایت/بی‌کفایتی، مرد سرکش/زن رام سعی کرده است خود را موجه و منزه از هر خطایی نشان دهد و روابط و مناسباتش را طبیعی سازد.

کلیدواژه‌ها


 

استریناتی، دومینیک (1380). مقدمه­ای بر نظریه­های فرهنگ‌عامه (ترجمه ثریا پاک‌نظر). تهران: گام نو.

استوری، جان. (1389). مطالعات فرهنگی درباره فرهنگ‌عامه (ترجمه حسین پاینده). تهران: آگاه.

آزاد ارمکی، تقی و محمدی، جمال (1385). تلویزیون و هژمونی فرهنگی. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال دوم، شماره 7، صص 41-1.

چندلر، دانیل (1387). مبانی نشانه­شناسی (ترجمه مهدی پارسا). تهران: سوره مهر.

خالق­پناه، کمال (1387). نشانه­شناسی و تحلیل فیلم: بررسی نشانه­شناختی فیلم «لاک­پشت­ها هم پرواز می­کنند». فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال چهارم، شماره 12، صص 163-183.

دالگرن، پیتر (1385). تلویزیون و گستره عمومی (ترجمه مهدی شفقَتی). تهران: انتشارات سروش.

ذکایی، محمد سعید و فتحی­نیا، محمد (1393). بازنمایی روابط دختران و پسران جوان در سریال­های ایرانی پربیننده. فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، سال بیست و یکم، شماره 2، صص 183-159.

رضایی، محمد؛ کاظمی، عباس (1387). بازنمایی اقلیت­های قومی در سریال­های تلویزیونی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال اول، شماره 4، صص 91-78.

سلبی، کیت و کاودری، ران (1380). راهنمای بررسی تلویزیون. تهران: سروش.

فرجی، مهدی و حمیدی، نفیسه (1385). بازنمایی زندگی روزمره در خیابان: نشانه‌شناسی کلیپ‌های راهنمایی و رانندگی. دوره 2، شماره 5، صص 178-159.

لال، جیمز (1379). رسانه­ها، ارتباطات، فرهنگ (ترجمه مجید نکودست). تهران: مؤسسه انتشاراتی روزنامه ایران.

مهدی­زاده، سید محمد (1389). نظریه­های رسانه؛ اندیشه­های رایج و دیدگاه­های انتقادی. تهران: همشهری.

مهدی­زاده، سید محمد. (1387). رسانه­ها و بازنمایی، تهران: مرکز مطالعات و توسعه رسانه­ها.

ویلیامز، کویین (1386). درک تئوری رسانه­ها (ترجمه رحیم قاسمیان). تهران: ساقی.

Chen, J. Z. (2001). Cultural Representation through Television Entertainment Programs: A Comparative Study on American and Chinese Versions of “Sex and the City. Electronic Media and Culture, 48:1-19.

Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. London: Sage.

Hepp, A., Hajvard, S., & Lundby. (2015).Mediatization: theorizing the interplay between media, culture and society. Journal of Media, Culture & Society. 37(2): 314–324.

Orgad, S. (2012). Media representation and the Global Imagination. Cambridge: Polity.

Thompson, J. B. (1995). The Media and Modernity: A Social Theory of the Media. Cambridge: Polity.