چهره وبر واقع‌گرا و کل‌گرا: حلقه مفقوده تصویر رایج از روش فهم تفسیری

نویسنده

گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

چکیده

 



روش‌ تفسیری وبر به اعتبار اینکه مسئله‌ی تفهم در آن مرکزیت پیدا می‌کند اغلب ذیل رویکرد ذهن‌گرا و فردگرا قرار گرفته که مرز مشخصی با رویکرد عین گرا و کل گرا دارد. شارحان شناخته شده‌ی وبر روش‌شناسی او را غیرتجربی و درون‌نگر قلمداد کرده‌اند. در این نوشتار سعی شده با اتکاء به متون اصلی وبر این تصویر رایج از روش‌شناسی او مورد بازاندیشی قرار گیرد تا روشن شود مسئله‌ی عینیت و چگونگی دستیابی به شناخت عینی اصلی مهم در روش تفسیری است. بر مبنای هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی استنتاج شده از متون وبر، تفسیر علی صحیح ضمن اینکه مستلزم کفایت ذهنی است مستلزم کفایت علی و مطابقت با جریان امور واقع نیز هست و از سوی دیگر اگرچه فهم کنش فرد دال مرکزی تفهم را تشکیل می دهد اما رویکرد کل‌گرا نیز برای توضیح عملی و جهتگیری موقتی در پژوهش ضرورت دارد. از این جهت برخلاف تفاسیر رایج، رگه‌هایی از عینیت‌گرایی و کل‌گرایی در جامعه‌شناسی تفهمی وبر وجود دارد که نمی‌توان با تقلیل‌گرایی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی آن را ذیل فردگرایی رادیکال درون نگر قرار داد.

کلیدواژه‌ها


آرون، ریمون(1387) مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه‌ی باقر پرهام. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی

آرون، ریمون(1376) جامعه‌شناسی معاصر آلمان. ترجمه مرتضی ثابت‌فر. تهران: بتیان

بلیکی، نورمن(1392) استراتژی‌های پژوهش اجتماعی. ترجمه‌ی هاشم آقابیگ پوری. تهران: جامعه‌شناسان

بندیکس، راینهارد.(1382) سیمای فکری ماکس وبر. ترجمه‌ی محمود رامبد. تهران: نشر هرمس

صدری، احمد(1386) جامعه شناسی روشنفکران ماکس وبر. ترجمه: حسن آبنیکی. تهران: انتشارات کویر

فروند، ژولین(1362) جامعه شناسی ماکس وبر. ترجمه عبدالحسین نیک گوهر. تهران: نشر نیکان

بودن، ریمون(1394) مطالعاتی در آثار جامعه‌شناسان کلاسیک جلد 1. ترجمه باقر پرهام. تهران: نشر مرکز.

وبر، ماکس (1392) روش‌شناسی علوم اجتماعی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نش مرکز

وبر، ماکس (1391) اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، ترجمه عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی

وبر، ماکس (1392) دین قدرت جامعه، ترجمه احمد تدین، تهران: انتشارات هرمس

وبر، ماکس (1374) اقتصاد و جامعه، ترجمه عباس منوچهری، تهران: نشر مولی

وبر، ماکس(1390) دانشمند و سیاست‌مدار. ترجمه‌ی احمد نقیب زاده، تهران: انتشارات دانشگاه تهران

وبر، ماکس(1367) مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی. ترجمه‌ی احمد صدارتی. تهران: نشر مرکز

دورکیم، امیل(1394) درباره‌ی تقسیم کار اجتماعی. ترجمه‌ی باقر پرهام. تهران: نشر مرکز

دورکیم، امیل(1387) قواعد روش جامعه‌شناسی. ترجمه‌ی علی محمد کاردان. تهران: انشارات دانشگاه تهران

دورکیم، امیل(1383) صور بنیانی حیات دینی. ترجمه باقر پرهام. تهران: نشر مرکز

دورکیم، امیل(1376) تربیت و جامعه‌شناسی. مترجم: علی‌محمد کاردان. تهران:موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران