بدن به مثابه یک سامانه کاربست تحلیل گفتمان سامانه‌ای زیگفرید یاگر در مطالعه‌ی گفتمانی بدن

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در این مطالعه با توجه به اهمیت حوزه‌ی بدن و برجسته‌سازی مفهوم بدن (اجتماعی) در حیات اجتماعی و مطالعات علوم اجتماعی تلاش شده است تا با روشی توصیفی تحلیلی و گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای و استفاده از رویکرد یاگر در مبحث تحلیل گفتمان انتقادی، فهمی جامع از مقوله‌ی بدن و گفتمان‌های دخیل صورت گرفته و درنهایت «سامانه‌ی بدن» به لحاظ معرفتی و گفتمانی ارائه گردد. نتایج این مطالعه بر همین اساس نشان داد در حوزه‌ی بدن چه در سطح داخلی و چه در عرصه‌ی بین‌المللی گفتمان‌هایی نظیر مدرنیته، پزشکی، رسانه‌ و مطبوعات، حقوق، ریسک و سلامت‌‎محوری، سنت، دین، طبیعت‌گرایی، ادبیات، پساساختارگرایی، فمینیسم، روان‌شناسی، مقاومت و عاملیت عرصه‌ی سخنگویی یافته و برای هژمونیک شدن پیوسته در کشمکش‌اند و بعد گفتمانی سامانه‌ی بدن را تشکّل می‌بخشند. همچنین ابژه‌هایی نظیر پروتزها، مکمل‌های غذایی، وسایل آرایشی بهداشتی، داروها، محصولات بادی‌شاپ‌ها و دستورالعمل‌ها، تجلیات مادی این سامانه محسوب می‌شوند. بر اساس نظریه‌ی یاگر سامانه‌ی بدن مشتمل بر توده‌ی گفتمانی درهم‌جوشی است که نتیجه آن رشد بی حد و حصر و مداوم گفتمانه‌ای بدن است.

کلیدواژه‌ها


 

  1. اباذری، یوسف و حمیدی، نفیسه (1387) جامعه‌شناسی بدن و پاره‌ای مناقشات، پژوهش زنان، دوره 6، شماره 4، زمستان
  2. انگلیس، دیوید (1391) فرهنگ و زندگی روزمره، مترجم: علیرضا مرادی، انتشارات تیسا
  3. اخوت، احمد (1388). دو بدن شاه، تأملاتی درباره نشانه‌‌شناسی بدن و قدرت نشر خجسته، تهران.
  4. آزاد ارمکی، تقی. غراب، ناصر (1387) بدن و هویت، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال چهارم، شماره 13، زمستان، صص 122- 101
  5. آلبرو، مارتین (1380)، مقدمات جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی
  6. بارکر، کریس (1387) مطالعات فرهنگی، نظریه و عملکرد، ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حمیدی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
  7. بروتون، داوید لو (1392) جامعه‌شناسی بدن، ترجمه ناصر فکوهی، نشر ثالث
  8. جلایی‌پور، حمیدرضا و محمدی، جمال (1387) نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، ترجمه و تألیف، نشر نی، چاپ اول، تهران
  9. چاوشیان، حسن، آزاد ارمکی، تقی (1381) بدن به‌مثابه رسانه هویت، جامعه‌شناسی ایران، ش 4، زمستان
  10. حاجی میری، فاطمه (1391) قدرت و بدن، بدن زنانه به‌مثابه ابژه‌ی قدرت، سایت انسان‌شناسی و فرهنگ،
  11. حسن‌پور، آرش. ربانی، علی (1396) بدن‌بینی کاربست رویکرد گفتمان  تاریخی رُوث وُداک در تحلیل مستند دماغ به سبک ایرانی، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، در دست انتشار، زمستان 96
  12. خلیلی، ولی. مرادی، آرزو (1389) زیر تیغ؛ گزارش اینفوگرافیکی از وضعیت جراحی زیبایی، روزنامه شرق، سال پنجم، یکشنبه، ده بهمن، شماره 1173
  13. دریفوس، هیوبرت؛ رابینو، پل (1389) میشل فوکو، فراسوی ساختارگرایی و هرمنوتیک، ترجمه حسین بشیریه، نشر نی، چاپ هفتم، تهران.
  14. ذکایی، محمد سعید، امن‌پور، فاطمه (1391) درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران، انتشارات تیسا، چاپ دوم، تهران
  15. ذکایی، محمد سعید (1386) جامعه‌شناسی جوانان ایران، تهران، مؤسسه انتشارات آگه
  16. ذکایی، محمد سعید (1386) فرهنگ مطالعات جوانان، تهران، مؤسسه انتشارات آگه
  17. ربانی، علی. خوش‌آمدی، مرتضی (1390) بررسی تطبیقی رویگردهای انتقادی به تحلیل گفتمان، فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، سال هفدهم، شماره 68، پاییز
  18. رفعت‌جاه، مریم، سیارپور، فاطمه (1390) عوامل اجتماعی فرهنگی و مؤثر بر بازنمایی هویت از طریق بدن، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم، شماره 23، تابستان
  19. ریتزر، جورج (1389) مبانی نظریه جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن، ترجمه شهناز مسمی پرست، نشر ثالث
  20. زاهدی‌فر، پروانه (1388) واکاوی علل اقدام به اعمال جراحی زیبایی، بیست و یکم مهرماه 88 گزارش نشست انجمن جامعه‌شناسی ایران
  21. ژیانپور، مهدی (1386) بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر جراحی زیبایی در شهر اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
  22. شارون، جوئل (1386) ده پرسش از دیدگاه جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نی
  23. علیخواه، فردین (1387) گفت‌وگو با روزنامه اعتماد ملی، 19/1/1387
  24. فاتحی، ابوالقاسم، اخلاصی، ابراهیم (1389) گفتمان جامعه‌شناسی بدن و نقد آن‌ بر مبنای نظریه حیات معقول و جهان‌بینی اسلامی، مجله معرفت فرهنگی، سال اول، شماره دوم، بهار 1389، ص 57 ـ 82
  25. فرکلاف، نورمن (1379) تحلیل انتقادی گفتمان؛ مترجمان، شایسته پیران و دیگران، وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی، مرکز مطالعات و پژوهش‌های رسانه‌ها.
  26. فکوهی، ناصر (1386) این دماغ لعنتی؛ نگاهی به فیلم مستند دماغ به سبک ایرانی، سایت انسان‌شناسی و فرهنگ
  27. کاشی، محمدجواد غلامرضا، هلالی ستوده، مینا (1392) واکاوی گفتمان نظارت بر تن زنانه در ایران پس از انقلاب اسلامی، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال نهم، شماره 32، پاییز
  28. کرکوف، فیلیپ (1392) جامعه‌شناسی‌های نوین، بین امر جمعی و امر فردی، ترجمه علیرضا خدامی، انتشارات کتاب آمه، چاپ اول پاییز، تهران
  29. گودرزی، محسن (1388) تحلیل گفتمان انتقادی، کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 22، دی‌ماه
  30. گین، نیکلاس (1392) آینده نظریه‌ی اجتماعی، ترجمه محمدرضا مهدی زاده، انتشارات جامعه شناسان، چاپ اول، تهران
  31. مهدی‌فر، حسن (1381) حیات معقول از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری (با تأکید بر تفسیر نهج‌البلاغه)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، قم: مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم
  32. هیز، کرسیدا. ج و جونز، مردیت (1392). جراحی زیبایی در عصر جنسیت، مترجم: حمید پرنیان، مجله‌ی اینترنتی زن نگار نشریه پژوهشگران و کنشگران مطالعات زنان، شماره 13، خردادماه، Www.Zannegaar.Net
  33. یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (1389) نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی نشر نی
 

 

  • Amalia Mustika Nur (2014) Cosmetic Surgery As A Feminine Practice In The Film 200 Pounds Beauty, State University Of Malang, Faculty Of Letters English Department, May
  • Bauman, Zygmunt. Lyon, David (2013) Liquid Surveillance: A Conversation Publisher: Polity
  • Bauman, Z. (2003). Liquid love: On the frailty of human bonds. Cambridge: Polity Press.
  • Bauman, Z. (2005). Liquid Life. Cambridge: Polity Press.
  • Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Cambridge: Polity Press.
  • Bordo, S. (1995) Unbearable weight: Feminism, Western Culture and the Body. Barekley, CA, Los Angeles, and London: University of California Press
  • Bussolini, Jeffrey(2010) What is a Dispositive?, journal of Foucault Studies, No. 10, pp. 85-107, November
  • Coupland, Justine& Gwyn, Richard (2003) Discourse, The Body, And Identity, First Published By Palgrave Macmillan
  • Dingman, Sherry, Otte, Maria E. Melilli, Foster, Christopher, College, Marist (2012): Cosmetic Surgery: Feminist Perspectives, Women & Therapy, 35:3-4, 181-192
  • Douglas, Marry (1970), Natural Symbols: explorations in cosmology, London. Barrie and Rackliff, the Cresset Press,
  • Douglas, M, (1996) Purity and danger: an analysis of concepts of pollution and taboo, London: Routledge
  • Douglas, M. (1997) “The two worlds”, in Natural Symbols, London: Routledge
  • Esposto, Carly (?) Media’s influence of Cosmetic Surgery through Reality Television Shows, Final Essay, McMaster University, Sociology Department, Undergraduate. Studies
  • Elliott, A. (2008). Making the cut: How cosmetic surgery is transforming our lives. London: Reaktion Books.
  • Featherstone, M. (1987) “Lifestyle and Consumer Culture”: Theory, Culture and Society
  • Featherstone, M. (2000). Body modification: an introduction. In M. Featherstone (Ed.), Body modification (pp. 1-14). London: Sage.
  • Foucault, M. (1980) the History of Sexuality, Harmonds worth: Penguin
  • Fraser, S. (2003). Cosmetic surgery, gender and culture. New York: Palgrave Macmillan.
  • Gimlin, D. (2000). Cosmetic surgeryکوپلانده یا نحوی زیبایی،فیک387ل، شماره: beauty as commodity. Qualitative Sociology, 23(1), 77-98.
  • Jager, Siegfried (2001) Discourse and knowledge: theoretical and methodological aspects of a critical discourse and dispositive analysis in METHODS OF CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS Edited by Ruth Wodak and Michael Meyer SAGE Publications London
  • Jeffreys, Sheila. 2005. Beauty and Misogyny. New York: Rouledge Publishing
  • Jones, M. (2008a). Makeover culture‟s dark side: breasts, death and Lolo Ferrari. Body & Society, 14(1), 89-104.
  • Heyes, C. (2007). Cosmetic surgery and the television makeover: a Foucauldian feminist reading. Feminist Media Studies, 7(1), 17-32.
  • Lee, Sharon Heijin. 2012. The (Geo) politics of Beauty: Race, Transnationalism, and Neoliberalism in South Korean Beauty Culture. Unpublished Dissertaion. University of Michigan
  • Lee Shu-Yueh (2009) the Power of Beauty in Reality Plastic Surgery Shows: Romance, Career, and Happiness Communication, Culture & Critique ISSN 1753-9129
  • Mellor, Philip a, shilling, chris (2010) body pedagogics and religious habitus: a new direction for sociological study of religion, religion (40) pp. 27 - 38
  • Morgan, K. P. (2009). Women and the knife: cosmetic surgery and the colonisation of women‟s bodies. In C. Heyes & M. Jones (Eds.) Cosmetic surgery: A feminist primer (pp. 49-77). Farnham: Ashgate.
  • Salehi Hamid Reza, Mangion Ann Marie (2014) Legal aspects of cosmetic and plastic surgery International Journal of Advanced Studies in Humanities and Social Science, Volume 2, Issue2,pp 111-115
  • Shilling, C. (2003). The body and social theory (2nd Ed). London: Sage.
  • Shilling, Chris (1993), Body and Social Theory, London: Sage Publication
  • Turner, B(1991a), Recent Developments in the Theory of Body, London: Sage Publication,
  • Turner. B.S (1987) Medical Power and Social Knowledge, London: Sage Publication
  • Turner, B. (1996) The body and society, London: Sage
  • Taylor, Nicole(2006) Constructing Gendered Identities through Discourse: Body Image, Exercise, Food Consumption, and Teasing Practices among Adolescents, Department Of Anthropology, For The Degree Of Doctor Of Philosophy, In The Graduate College, The University Of Arizona.
  • Van Dijk, Teun( 2001 ),  ”Principal of Critial Discourse Analysis , in Michael Toolan, ed, Critical Discourse Analysis, volume2, Routhledge, London and New York, First Published, PP. 104 – 143.
  • Weinmann, michiko (2010) Operation Beauty: Discourses of Cosmetic Surgery in Popular Women‟s Magazines in Australia, Germany and Japan, A thesis submitted in fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, School of Education Design and Social Context Portfolio RMIT University July 2010
  • Weiss, Gilbert and Wodak, Ruth, (2003) Critical Discourse AnalysisTheory and Interdisciplinarity, Palgrave
  • Wodak, Ruth. Meyer, Michael (2001) Methods of Critical Discourse Analysis, London:SAGE Publications