نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده

آستان قدس رضوی

چکیده

روشنفکران و زمامداران ایران و ترکیه به گونه‌ای متفاوت به بازنمایی ناسیونالیسم به مثابه مهمترین عنصر هویت‌بخش مدرن پرداخته‌اند. این مقاله برآن است با استفاده از روش تاریخی- تطبیقی به فهم چگونگی تدوین و اشاعه ناسیونالیسم در این دو کشور نائل آید. بدینسان تحلیل عملکرد روشنفکران این دو کشور با بهره‌گیری از مفاهیم و چارچوب‌سازی‌های فکری- شناختی و انگیزشی که توسط نوزیک، اندرسون، اسنو و بنفورد ارائه شده‌است مدنظر قرار گرفته شده. این روشنفکران کوشیدند یک جماعت خیالی با عنوان ناسیونالیسم را به مثابه پدیده‌ای هویت‌ساز برای مردم و مشروعیت‌بخش برای دولت اقتدارگرا به منظور حفظ تمامیت ارضی معرفی نمایند. اما هریک ضمن برخورداری از مشابهت‌هایی مانند عرب‌ستیزی، غرب‌گرایی، آرمان‌گرایی و کثرت‌زدایی، وجوه خاص خود را پیدا نمود. بارزترین نکته آن است که در ترکیه وجه اسلام‌ستیزی و برتری نژادی این ایده غالب شد و در ایران باستان‌گرایی اهمیت یافت.نهادمندی در ترکیه قوی‌تر صورت پذیرفت و در ایران بیشتر از طریق تبلیغات به آن دامن‌ زده شد.

کلیدواژه‌ها