عوامل موثر بر جذب نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی (مطالعه نوجوانان شهرک اکباتان)

نویسنده

دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات

چکیده

مطالعه حاضر به‌ بررسی عوامل موثر بر جذب نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی (مطالعه نوجوانان شهرک اکباتان) می­پردازد. منظور از شبکه‌های اجتماعی مجازی، سایت‌هایی هستند که از یک سایت ساده مانند موتور جستجوگر به اضافه امکاناتی مانند چت، ایمیل و امکاناتی دیگر تشکیل شده است و به کاربران خود اشتراک‌گذاری مطالب را امکان می‌دهد. در این پژوهش برای سنجش میزان جذب نوجوانان به سمت شبکه‌های اجتماعی و علل موثر بر آن از پرسش‌نامه محقق ساخته‌ای استفاده شده که متغیرهای آن برگرفته از نظریه «استفاده و رضامندی» است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه نوجوانان 12 تا 18 سال شهرک اکباتان می‌داد. نمونه آماری با روش نمونه در دسترس و با حضور ۲۰۰ نمونه انجام شد. تحلیل داده‌های به­دست‌آمده نشان می‌دهد که بین میزان استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی و نیاز به «روابط شخصی»، «هویت شخصی»، و «سرگرمی و گریز از واقعیت» رابطه معنادار وجود دارد. این درحالی است که طبق یافته‌های این پژوهش، میان میزان استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی و نیاز به «آگاهی و نظارت بر محیط» رابطه معنادار دیده نشد.

کلیدواژه‌ها


 

ابریشم­کار، مریم (1384) «تحلیل ارتباطی برنامه سازی در سازمان صدا و سیما؛ مطالعه موردی برنامه سازی ویژه نوجوانان، پایان نامه فوق لیسانس، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

اخوان ملایری، فائزه، نوغانی، محسن و مظلوم خراسانی(1393)، «شبکه­های اجتماعی مجازی و شادکامی»، مجله رسانه و فرهنگ، سال چهارم، شماره دوم، صص 1-24.

آذری، غلامرضا (1390)، مخاطب شناسی رادیو، تهران: مرکز آموزش صدا و سیما.

اسکندری، سمانه (۱۳۹۱). مصرف رسانه‌ای و اعتماد اجتماعی (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه مازندران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، بابلسر، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی.

اسولیوان، تام، هارتلی، جان، ساندرز، دانی و جان فیسک (1385) مفاهیم کلیدی ارتباطات، ترجمه میرحسن رئیس زاده، تهران: فصل نو.

افتخاری، احمد (۱۳۸۹). بررسی عوامل موثر بر اعتماد شهروندان به رسانه ملی (مطالعه موردی شهرستان کاشمر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.

بصیریان جهرمی، حسین (۱۳۸۸). بررسی مقایسه میزان اعتماد به اخبار سیمای جمهوری اسلامی ایران و اخبار وب‌سایت‌های خبری و عوامل موثر بر آن در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته ارتباطات، تهران، دانشکده صدا و سیما.

پاشا شریفی، حسن و شریفی، نسترن (1380). روش‏های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: سخن، چاپ دوم.

پاک­سرشت، سلیمان (1386)، بررسی جایگاه مصرف اینترنت در سبک­های رفتار فراغتی جوانان ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

پاینده، محبوبه (1393 )، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان گرایش به شبکه­های اجتماعی (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه پیام نور کوهپایه)، کنفرانس بین­المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی، سال اول، شماره سوم، بهار 93.

جعفر­پور، محمود، (1390 )، «مفهوم شناسی و بررسی متغیرهـا ی مـؤثر بـر پـذیرش شبکه­های اجتماعی مجازی و نقش سازمان­هـا­ی مـردم نهـاد در آن­هـا»، فـصلنامه مطالعات بسیج، سال چهاردهم، شماره 52.

جلیل فیروزی، شقایق (1385) بازنمایی هویت دینی در فضای مجازی، بررسی تاثیر حضور در گروه­های دینی مجازی بر شکل­گیری هویت دینی کاربران جوان، رساله کارشناسی ارشد جامعه شناسی، تهران دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.

دهقان، علیرضا و مرسده نیکبخش (1385)، «مطالعه شیوه رفتار افراد در محیط مجازی: شکل­گیری روابط صمیمانه در اتاق­های گپ­زنی اینترنتی»، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال دوم، شماره شش.

ذکایی، محمدسعید(1386) فرهنگ مطالعات جوانان، تهران: موسسه انتشارات آگاه، چاپ اول.

ذوالقدر، حسین؛ قاسم­زاده عراقی، مرتضی (1392). بررسی انگیزه­های کاربران در استفاده از رسانه­های اجتماعی (مطالعه موردی کاربران شبکه­ اجتماعی فیس بوک)، پژوهش­های ارتباطی، شماره 75، صص 35-58.

راجرز، اورت و فلومید شومیکر(1379) رسانش نوآوری­ها، رهیافتی میان فرهنگی، ترجمه عزت­الله کرمی و ابوطالب فنایی، شیراز: مرکز نشر دانشگاهی شیراز. 

روجک، کریس (1390). مطالعات فرهنگی، ترجمه پرویز علوی، تهران: انتشارات ثانیه.

سیدعباس زاده، میرمحمد (۱۳۸۶). روش های عملی تحقیق در علوم انسانی، ارومیه، انتشارات دانشگاه ارومیه.

شمسه، مجید (1383) «بررسی رابطه استفاده از بازی­های رایانه­ای و ارتباطات میان فردی نوجوانان»، پایان نامه فوق لیسانس، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

شهابی، محمود؛ بیات، قدسی (1391). اهداف و انگیزه­های عضویت کاربران در شبکه­های اجتماعی مجازی (مطالعه­ای درباره جوانان شهر تهران)، مطالعات فرهنگ- ارتباطات، زمستان 1391، سال سیزدهم، شماره 52، صص 61-86.

شهیر، احسان (1391) «شناسایی عوامل موثر بر جذب کاربران ایرانی به شبکه­های اجتماعی مجازی خارجی، مطالعه کاربران شبکه اجتماعی فیسبوک» پایان نامه فوق لیسانس، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.

عاملی، سعیدرضا (1385) فردگرایی جدید و تلفن همراه: تکنولوژی فردگرایی و هویت گلوبال، مجله رسانه، شماره دو.

علیزاده، فرشته و ایزدی، حسین (1390 )، بررسی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به چت در شهر بابل (با تأکید بر استفاده نامتعارف)، مجموعه مقالات همایش منطقه­ای آسیب­های اجتماعی نوپدید، دفتر تحقیقات کاربردی و معاونت اجتماعی نیروی انتظامی استان مازندران.

فرزانه، سیف­االله؛ فلاحتی شهاب­الدینی، راضیه (1394)، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به شبکه­های اجتماعی مجازی (مورد مطالعه: دانش­آموزان دختر دوره دوم شهر بابل)، دو فصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، سال اول، شماره یک.

فونتنل، دن(1380) کلیدهای رفتار با نوجوانان، مترجم مسعود حاجی­زاده، تهران: موسسه انتشارات صابرین.

فیسک، جان(1386) درآمدی بر مطالعات ارتباطی، ترجمه مهدی غبرایی، تهران:‌دفتر مطالعات و توسعه رسانه­ها.

کاستلز، مانوئل و اینس، مارتین (1380)، گفت گوهایی با مانوئل کاستلز، ترجمه حسین چاووشیان و لیلا جوافشانی، تهران: نشر نی.

کریمیان، کبری؛ پارسامهر، مهربان و افشانی، سیدعلیرضا (1396)، «بررسی جامعه شناختی عوامل مرتبط با گرایش به شبکه­های اجتماعی مجازی»، فصلنامه مطالعات رسانه­های نوین، سال سوم، شماره 10، صص169-208.

گل­محمدی، احمد (1383)، جهانی شدن، فرهنگ، هویت، تهران: نشر نی.

متانی، مهرداد (1394) الگوهای مصرف تلویزیون­های ماهواره­ای فارسی زبانان در میان زنان، مجله مطالعات اجتماعی و روان شناختی زنان، سال13، شماره 2، صص111-140.

محسنی، منوچهر و همکاران (1385 )، «بررسی اثرات استفاده از اینترنت بر انـزوای اجتمـاعی کـاربران اینترنـت (در میـان کـاربران کـافی نـت­هـای تهـران)، مجلـه جامعه­شناسی ایران، دوره هفتم، شماره 4.

محسنی، منوچهر(1382)، مقدمات جامعه شناسی، تهران: انتشارات دوران.

محمدی، نریمان (۱۳۹۱). رسانه مدرن و برساخت هویت (کانال‌های ماهواره کردی و هویت قومی کردهای ایران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مطالعات جوانان، بابلسر، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی.

مـرادی، شهاب، رجـب پـور، مجتبی، کیـان ارثـی، فرحناز، حـاجلو، نادر، رادبخـش، ناهید (1393)، انگیزه­های استفاده از شبکه­های مجازی اجتماعی، فصلنامه فرهنـگ در دانـشگاه اسلامی، شماره 10.

مرادی، شهاب؛ رجب­پور، مجتبی؛ کیان ارثی، فرحناز؛ حاجلو، نادر؛ رادبخش، ناهید(1393). انگیزه­های استفاده از شبکه­های مجازی اجتماعی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، سال چهارم، شماره دهم،صص 95-118.

مهدی­زاده، شراره و الهه عبدالهی (1386)، «بررسی رابطه میان نحوه استفاده از اینترنت و ماهواره با برگزاری روز دوستی (ولنتاین) در میان جوانان تهرانی»، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال سوم، شماره9.

مهدی­زاده، محمد(1392) نظریه­های رسانه: اندیشه­های رایج و دیدگاه­های انتقادی،تهران: انتشارات همشهری.

Anderson, H. lessig, L. (1998). “Digital Identity in Cyberspace”. Available at://www.swiss.ai.mit.edu.

Horst, H.A. (2012), “New Media Technologies in Everyday Life”, Digital Anthropology, New York,Bergpublishers, 61-79.

Miller, D. (2012), “Social Networking Sites, The Particular Signifi cance of Social Networking Sites for Anthropology”, Digital Anthropology, New York,Bergpublishers, 146-164.

سایت­ها

سازمان فناوری اطلاعات ایران، طرح پایش جامعه اطلاعاتی ایران 1395، چاپ اول، انتشاریافته در اردیبهشت 1396، منتشرشده به آدرس:

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، گزارش عملکرد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت تدبیر و امید،1396. منتشرشده به آدرس: