بازارهای سنتی و مال ها در خاورمیانه با تاکید بر ایران

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری،

2 پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی - تهران

چکیده

 



در این نوشتار سعی کرده‌ایم به بررسی این موضوع بپردازیم که در خاورمیانه و به‌طور مشخص‌تر در ایران، بازارها و مال‌ها چه نوع نسبت و رابطه‌ای با یکدیگر برقرار می‌کنند. روش ما اسنادی یا کتابخانه‌ای است و از یک‌ سو، از پژوهش‌های انجام‌گرفته در خصوص فضاهای تجاری کشورهای خاورمیانه و هند و از سوی دیگر از پژوهش‌های انجام‌گرفته در ایران بهره گرفته‌ایم. درواقع، تمرکز اصلی ما بر ایران است و هدف از مرور وضعیت چندین کشور و نیز هند در این زمینه، جای‌دادن وضعیت فضاهای تجاری ایران در چارچوب و بافت وسیع‌تر منطقه‌ای و فراهم‌آوردن امکان مقایسه‌ای بین‌المللی با کشورهای قابل‌قیاس است. هند به این دلیل که یکی از مراکز اصلی رشد مال‌ها در آسیا و مورد توجه ویژة پژوهشگران این حوزه است، به طور هدفمند به خاورمیانه افزوده شده است. در این مقاله به این نتیجه رسیده‌ایم که علی‌رغم گسترش مراکز تجاری جدید، بازارهای سنتی از طریق ایجاد تعدیلاتی در خود به حیات در فضای تجاری‌شدۀ جدید ادامه خواهند داد و هر یک از دو فضای مال و بازار، حوزۀ زیستی و کارکردهای خاص خود را خلق خواهند کرد.

کلیدواژه‌ها


 

- آذری، نرگس (1392تجربۀ مدرنیته به روایت فضاهای تجاری شهر تهران، تهران: انتشارات تیسا.

- آهور، ایران (1392)، از بازار تا مگامال: تحلیل فضاهای تجاری - تفریحی و فراغتی، تبریز: انتشارات فروزش.

- ایمانی ‌جاجرمی، حسین (1395)، «مقایسۀ بازارهای شهر اسلامی و مگامال‌ها: پیامدهای اجتماعی و فرهنگی احداث مراکز خرید مدرن غربی برای شهر اسلامی»، پنجمین کنفرانس الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت؛ الگوی پایۀ پیشرفت، 29 و 30 اردیبهشت.

- حبیبی، حسن (1389)، سرگذشت بازار تهران و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر، پژوهش گروهی، تهران: بنیاد ایران‌شناسی.

- حبیبی، سیدمحسن (1392)، از شار تا شهر (تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن: تفکر و تأثر)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- حبیبی، لیلا و فرزین محمودی پاتی (1396)، «از بازار تا پاساژ: تحلیلی بر سیر تحولات فضاهای تجاری مدرن در شهر تهران»، باغ نظر، سال چهاردهم، شمارۀ 49.

- حمزه‌نژاد، مهدی و همکاران (1393)، «بررسی اجتماع‌پذیری فضاهای تجاری در رویکرد اسلامی»، فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، شمارۀ 18.

- رئیسی، محمد منان (1395)، «تحلیلی میان‌رشته‌ای از تحولات کالبدی- فضایی بازارها و مراکز تجاری معاصر ایران با تأکید بر متون دینی»، فصلنامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دورۀ هشتم، شمارۀ 2، ص 99 تا 118.

- شعبانی و کامیاب (1391)، «سیاست شهری در تاریخ معاصر ایران (1299-1320ه.ش) با تأکید بر فضاهای عمومی ‌شهر تهران»، باغ نظر، سال نهم، شمارۀ 23، ص 83 تا 92.

- عزیزی، محمدمهدی (1379)، «سیر تحول سیاست‌های مداخله در بافت‌های کهن شهری در ایران»، هنرهای زیبا، شمارۀ 7، ص 37 تا 46.

- فیض‌آبادی، محمود (1394)، «زیست‌بازار رویکردی نو برای طراحی و بازآفرینی مفهوم کهن‌بازار در دوران معاصر (مورد مطالعه: بازار بزرگ ملل- مشهد)»، فصلنامۀ ایده، سال اول، شمارۀ 2، ص 3 تا 14.

- کاظمی، عباس، «مالی‌شدن شهر: از بقالی‌ها تا مگامال‌ها»، اندیشۀ پویا، شهریور 1394،‌ ص 85 تا 88.

- کاظمی، عباس و مسرت امیرابراهیمی (1398)، گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در تهران، فصلنامۀ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورۀ 15، شمارۀ 56، ص 12 تا 43.

- A Global Perspective on the Shopping Center, A Cushman & Wakefield Research Publication, September 2012, p 2.

- Al-hasani, M. K. (2012), Urban Space Transformation in Old City of Baghdad–Integration and Management, MEGARON, 7(ek 1), pp 79-90.

- Alqahtani, S. S (2012), “Shopping Centers Attraction: Saudi Customers Perspective”, World Review of Business Research. Vol. 2, No. 4.

- Amreh, Omar (2014), Malls New Urban Blind Architecture: Causes and Effects of New Malls on Amman's Urban Evolution, Design Trends and Shopping Pattern, Mitteilungen Klosterneuburg, https://www.researchgate.net/publication/318115266.

- Azadarmaki, M (2014), “The Synchronic Continuity of the Traditional Bazaar- Traditional and Modern Bazaar: Tajrish and GhaemShopping Center”, Journal of Socio-Cultural Change, Vol 1, No. 1.

- Cetin et al. (2011), “Relationship between Shopping Behaviors and Its Spatial Configuration in AL- Khobar; Malls versus Souqs”, International Journal of Civil & Environmental Engineering IJCEE-IJENS, 11 (01).

- Coleman, P. (2006), Shopping environments: Evolution, planning and design. Amsterdam: Architectural Press.

- Dutta, U (2008), Sociology of Consumerism: a Study of Select Malls in Kolkata, Jawaharlal Nehru University.

- Erkip, F & Burcu H. O (2015), Retail Development in Turkey: An Account after Two Decades of Shopping Malls in the Urban Scene, Progress in Planning.

- Garg, R. K (2015), “Shopping Malls: An Emerging Opportunity In India”, International Journal in Commerce, IT & Social Sciences, 2(04).

- Global Retail Expansion: An Unstoppable Force, 2015 Global Retail Development Index.link: https://www.slideshare.net/atkearney/at-kearney-2015-global-retail-development-index/2-Despite_political_andeconomic_turbulencein_many

- Guner Aktas, G (2011), “Social and Cultural Changes that Prepare Contemporary Shopping Centers in Turkey”, Recent Researches in Chemistry, Biology, Environment and Culture. Montreux, Switzerland December 29-31.

- Guner Aktas, G (2012), “Interior Space Organizations of Shopping Centers that Forms with Public Social and Cultural Changes”, International Journal of Energy and Environment, Issue 2, Volume 6.

- Keshavarzian, A (2007), Bazaar and State in Iran: The Politics of the Tehran Marketplace. Cambridge.

- Kire, K (2014), “Understanding Consumer Behavior towards Shopping Malls in Chennai”, International Journal of Interdisciplinary Research, 1(8).

- Kocaili, B. E. (2010), Evolution of shopping malls: recent trends and the question of regeneration (master's thesis), Cankaya University.

- Mittal, A & Jhamb, D (2016), “Determinants of Shopping Mall Attractiveness: The Indian Context”, Procedia Economics and Finance, 37.

- Peter, S & Anandkumar, V (2011), “A study on the sources of competitive advantage of Dubai as a Shopping Tourism Destination”, International Business Research Conference [online]. Available from: wbiconpro.com.

- Peter, S & Anandkumar, V (2011), A study on the sources of competitive advantage of Dubai as a shopping tourism destination, International Business.

- Sadiq Sohail, M (2015), “Gender Differences in Mall Shopping: a Study of Shopping Behaviour of an Emerging Nation”, Journal of Marketing and Consumer Behavior in Emerging Markets, 1 (1).

 - Saleem Ismael and   et al (2019),  Potentialities in Creating the Pedestrian Malls in the Historical City Centers: A Study Case of Mawlawi Street, Sulaimani, Iraqi Kurdistan,  Kurdistan Journal of Applied Research (KJAR,  Volume 4,Issue 1, June 2019.

- Sane, V & Chopra, K (2014), “Analytical Study of Shopping Motives of Young Customers for Selected Product Categories with Reference to Organized Retailing in Select Metropolitan Select Cities of India”, Social and Behavioral Sciences, 133.

- Singh, H & Prashar, S (2013), “Factors Defining Shopping Experience: An Analytical Study of Dubai”, Asian Journal of Business Research, 3 (1).

- Taghizadehvahed, N (2015), A Comparative Study of Covered Shopping Spaces: Covered Bazaars, Arcades, Shopping Malls, a thesis submitted to the graduate school of natural and applied sciences of middle east technical university, in partial fulfillment of the requirements for the degree of master of architecture in architecture, February 2015.